Wandel 13 km door de stille duinen van het Noordhollands Duinreservaat. Van Wijk aan Zee langs vlinders, duinvalleien en uitkijktoren Kruisberg naar Castricum.
Verrassend stil, vlak bij de industrie
Je verwacht het niet zo dicht bij de rokende schoorstenen van Tata Steel: een verrassend stille en bloemrijke etappe. Etappe 8a van het Nederlands Kustpad (LAW 5) voert je in 13 kilometer van Wijk aan Zee naar Castricum, dwars door het Noordhollands Duinreservaat. Het is het eerste deel van de officiële etappe 8, die sommige wandelaars in tweeën splitsen.
Routebeschrijving
Je start bij het busstation op het Julianaplein in Wijk aan Zee. Direct valt de laat-gotische dorpskerk op, gebouwd rond 1420. Je wandelt door het dorp langs de Dorpsweide, het grote groene hart dat de inwoners tot op de dag van vandaag open hebben weten te houden. Even later verlaat je het dorp en sla je de duinen in. Na een paar honderd meter betaald pad — 2 euro entreegeld voor het drinkwaterduingebied van PWN — wandel je over zanderige paadjes tussen scheefgeblazen dennen door.
Het landschap wisselt af: loofbos met eiken en beuken geeft schaduw, waarna bos en open duinvalleien elkaar afwisselen. De paadjes zijn soms zandgericht en vergen wat meer inspanning, maar het klimwerk valt mee — je beweegt je hier vooral door lage duinen. Zo tegen de nazomer barst het van de bloemen: watermunt, duindoorn met oranje bessen en rijpe bramen kleuren de vallei. Vlinders vliegen in wolkjes voor je op, hommels gonzen om de bloemen.
Halverwege bereik je de omgeving van uitkijktoren Kruisberg. Een klein ommetje van de route brengt je naar deze toren uit 2023, gebaseerd op een vuurtoren. Vanbovenaf kijk je over de boomkruinen richting zee. Bij helder weer zie je zelfs Amsterdam. Naast de toren verwent Gasterij Kruisberg je met pannenkoeken, terwijl biologische kipjes tussen de tafels door scharrelen.
Terug op het pad loopt je route langs het karakteristieke 'Paadje van Dorus' — een mooi graspad langs een zweefvliegterrein. Vervolgens kom je bij het Hoefijzermeer, waar vogelkijkhut 'Boetje van onze Kees' een mooie plek biedt om te stoppen. In de winter zijn hier roerdomp, waterral en ijsvogel te spotten. Via graslanden en binnenduinbos, langs voormalig jachtopzienerswoning Kijk-uit en bloembollenvelden, loop je het station van Castricum in.
Hoogtepunten onderweg
- Dorpsweide Wijk aan Zee – Een groot open grasveld in het hart van het dorp, gekoesterd door de inwoners als hun trots.
- Stille duinvalleien – Rustige, vlinderrijke valleien met bloeiende watermunt en duindoorn, verrassend stil midden in een druk gebied.
- Uitkijktoren Kruisberg – Een 12,8 meter hoge toren op een 26 meter hoge duin; het uitzicht over zee en Amsterdam is bij helder weer schitterend.
- Gasterij Kruisberg – Sfeervolle horecagelegenheid met pannenkoeken en scharrelkippen, direct naast de uitkijktoren.
- Vogelkijkhut Boetje van onze Kees – Ideaal voor vogelaars, met zicht op het Hoefijzermeer en een grote aalscholverkolonie.
Achtergrondverhaal: duinen als drinkwaterfabriek
Al since 1934 wint waterleidingbedrijf PWN drinkwater uit deze duinen. Vroeger pompten ze duinwater op uit de zoetwaterbel onder de duinen. Sinds 1957 infiltreert PWN voorgezuiverd water uit het IJsselmeer en de Lek in de bodem. Het duinzand werkt als biologisch filter: bacteriën en virussen overleven de reis niet, waarna het water schoon en zacht wordt opgepompt. Dat geeft dit gebied zijn bijzondere karakter: natuur én waterwinning gaan hier hand in hand. In de 19e eeuw was hier ook geprobeerd 1000 hectare duin voor landbouw in te richten, maar de duinen bleken daarvoor ongeschikt. Nu is het een prachtig natuurgebied.
Tips en praktische informatie
- Honden: Honden zijn op bepaalde delen van de route toegestaan, ook loslopend. Volg altijd de lokale regels en bebording.
- Bereikbaarheid per OV: Wijk aan Zee is goed bereikbaar per bus vanuit station Beverwijk (trein Amsterdam–Alkmaar). Neem bus 74 of 76 richting Wijk aan Zee. Het eindpunt Castricum heeft een NS-station met directe verbindingen richting Amsterdam, Alkmaar en Haarlem.
- Entree duingebied: Voor het drinkwaterduingebied van PWN betaal je een kleine entreeprijs (circa €2). Houd rekening met contant geld of de PWN-app.
- Markering: De route is bewegwijzerd met de standaard LAW-markering (rood-wit). Volg de officiële routebeschrijving via Wandelnet (etappe 8).
- Omweg toren: De uitkijktoren Kruisberg ligt iets van de hoofdroute af. Sla op de Zwarteweg rechtsaf in plaats van links; na 100 meter staat de toren. Zeker de moeite waard!
- Seizoen: Nazomer is de mooiste tijd voor vlinders en bloemen. In de winter zie je bijzondere vogels bij het Hoefijzermeer.
Kenmerken
- Met openbaar vervoer bereikbaar