Ontdek Amsterdam aan de hand van romantische, wonderlijke en soms ontroerende verhalen die bij iconische gebouwen en locaties horen.
1. Anne Frank Huis
Waarschijnlijk ben je hier eerder geweest en natuurlijk ken je het verhaal van Anne Frank, maar wist je ook dat Anne verliefd was terwijl ze hier schuilde? Dit is het verhaal van Anne en Peter, en van hun eerste kus. In de zomer van 1942 trok de familie Frank in het achterhuis, nadat vader Otto in dat deel van het huis, eerder gebruikt als bedrijfsopslag, verborgen leefruimte had gemaakt toen het openbare leven niet meer veilig was voor Joden. Niet lang daarna kwam de familie Van Pels erbij, een werknemer van Otto en zijn gezin. Anne keek vol verwachting uit naar de komst van de nieuwe mensen, vooral naar zoon Peter, die maar twee jaar ouder was dan zij. Anne had behoefte aan een vriend en ze kon het altijd goed vinden met jongens. Maar Peter stelde teleur. Anne vond hem saai, teruggetrokken en kon maar moeilijk contact met hem krijgen. Hij ‘luiert de hele dag op z’n bed, timmert een beetje en gaat weer dutten’, schreef ze in haar dagboek. Zo ging een jaar voorbij. Op een dag kijkt Anne Peter aan tijdens het eten en realiseert zich dat hij misschien wel hetzelfde doormaakt als zij. Misschien voelt hij zich ook alleen en kan hij wel een vriend gebruiken. Ze besluit hem een kans te geven. Anne begint Peter op te zoeken op zijn eigen kamer op zolder. Er ontstaat een vriendschap. Samen kijken ze door het zolderraam naar een witte paardenkastanje, de verbinding met de buitenwereld, en ze dromen over wat ze zouden doen als ze weer vrij zouden zijn. Op een avond spreken ze over hun toekomst en op datzelfde moment vallen er bommen in de stad. Anne schrikt en trekt Peter dicht tegen zich aan. Alsof ze in zijn armen beschermd is tegen de bommen. Ze kijken elkaar in de ogen. Anne realiseert zich wat ze doet en schrikt van zichzelf. Ze kan die avond niet slapen. Is ze verliefd geworden op Peter? Een paar weken later zijn ze weer alleen op de zolderkamer en ze kussen elkaar. Annes allereerste kus. Anne en Peter werden verliefd, maar slechts een paar maanden daarna werden de families verraden. We weten tot op de dag van vandaag niet wie dat heeft gedaan. Na hun arrestatie kwamen de families in doorgangskamp Westerbork terecht. Volgens een medegevangene waren Peter en Anne daar veel samen. Op 3 september moesten Peter en zijn ouders mee met een transport naar Auschwitz-Birkenau. Op het perron zien Anne en Peter elkaar voor het laatst.
2. Westerkerk
Net naast het Anne Frank Huis staat de Westerkerk, ontworpen door Hendrick de Keyser en gebouwd als protestantse kerk voor de arbeiders die in de Jordaan woonden. Hier ligt de beroemde schilder Rembrandt van Rijn begraven. Hij woonde op de Rozengracht 184, de straat parallel aan de kerk. Tijdens zijn leven was hij soms rijk, dan weer arm. Hij stierf in 1669 als een arm man. Rembrandt werd dan ook in een huurgraf begraven, en waar hij precies ligt is niet bekend. Zijn vrouw Saskia overleed eerder, in 1642, tijdens het hoogtepunt van Rembrandts carrière, en heeft een eigen graf op een andere plek. Verderop in deze route ontdek je waar zij begraven ligt.
3. Homomonument
Liefde kunnen uiten is niet altijd voor iedereen even vanzelfsprekend geweest. Nog niet zo lang geleden was openlijk verliefd zijn op iemand van hetzelfde geslacht niet mogelijk, en zelfs strafbaar. In Nederland werden homoseksuelen tijdens de Tweede Wereldoorlog niet actief opgepakt door de nazi’s, maar je moest wel oppassen. In de concentratiekampen werd iedere gevangene verplicht een merkteken te dragen. De bekendste is natuurlijk de gele Davidster voor Joden, en voor homoseksuelen was dat een roze driehoek. Na de Tweede Wereldoorlog werd het COC opgericht, een organisatie die zich actief inzet voor de rechten van lhbtiq+-personen. Dat leidde uiteindelijk tot meer rechten en het stoppen van vervolging. De driehoek werd het symbool van het COC voor de emancipatie van lhbtiq+-personen. In 1987 werd het Homomonument onthuld. Het ontwerp is gebaseerd op de roze driehoek. Op deze plek worden bijeenkomsten gehouden ter herinnering aan geweld tegen lhbtiq+-personen, in de oorlog en elders in de wereld.
4. De Nieuwe Kerk
De Nieuwe Kerk vindt zijn oorsprong in de 14e eeuw. Hier zijn honderden huwelijken voltrokken, waaronder natuurlijk dat van koning Willem-Alexander en koningin Máxima. Zij trouwden op 2 februari 2002. Bekend is dat ze elkaar hebben ontmoet op een feestje in Zuid-Spanje. Máxima werkte op dat moment in New York, en omdat niemand Willem-Alexander daar kende, kon hij op zijn gemak Máxima leren kennen. Prinses Beatrix, toen nog koningin, was vaak kritisch over de vriendinnen van haar oudste zoon, maar Máxima werd met open armen ontvangen. Ook Nederland heeft haar omarmd. Onbetwist het meest romantische moment van de huwelijksceremonie was de tango, gespeeld op een bandoneon door Carel Kraayenhof. De emotie van Máxima ging zelfs de geschiedenisboeken in als ‘de traan van Máxima’.
5. Oude Kerk
De Oude Kerk is het oudste gebouw van Amsterdam, voltooid in 1308. In deze kerk liggen vele mensen begraven, maar de bekendste in deze route is Saskia van Uylenburgh, de vrouw van Rembrandt van Rijn. Eens per jaar schijnt de zon door een raam en wordt het graf van Saskia verlicht. Dit gebeurt op 9 maart om 8.39 uur. Sommige mensen geloven dat dit de dag en het precieze tijdstip is waarop Saskia en Rembrandt elkaar voor het eerst ontmoetten. De Oude Kerk is nu een museum en er vinden vaak concerten en tentoonstellingen plaats. Je kunt in de zomermaanden ook de toren beklimmen, met een prachtig uitzicht over de oude binnenstad.
6. De Waag
De Waag is het sprookjesachtige gebouw midden op de Nieuwmarkt. In Amsterdam staan geen kastelen, maar de Waag komt er misschien nog het meest bij in de buurt. Oorspronkelijk dateert de Waag uit 1450, toen het veel kleiner was en werd gebruikt als toegangspoort. Er was een oude ophaalbrug en voor de muren was een gracht uitgegraven. De grachten liepen vroeger voor dit gebouw door, en er gaat nog steeds water onder het gebouw door. Als je naar rechts en links kijkt, kun je de oude grachten nog steeds herkennen. Rond 1600 groeide Amsterdam door handel en scheepvaart. De stadsmuur werd afgebroken en de toegangspoort werd omgebouwd tot een waaghuis. Hier moesten schepen hun goederen laten wegen en belasting betalen. Later werd het een clubhuis voor verschillende gilden. Een daarvan was het doktersgilde, dat ieder jaar een publieke autopsie organiseerde. Een van die ontledingen werd vastgelegd door Rembrandt van Rijn en betekende zijn grote doorbraak. Tegenwoordig zit er een restaurant in de Waag. Met zijn zware muren, torens en ligging op het plein blijft dit een van de meest romantische en wonderlijke gebouwen van de stad.
7. Rembrandthuis
Je staat voor het oude huis van Rembrandt van Rijn. Het liefdesverhaal van deze schilder zit vol drama en leed, maar het begon allemaal veelbelovend. Rembrandt werd geboren als zoon van een molenaar in Leiden. Het was de bedoeling dat hij ook molenaar werd, maar Rembrandt had andere plannen. Hij wilde schilder worden. Zodra hij klaar was met zijn werk in de molen trok hij eropuit, observeerde het licht en probeerde dat te vangen in zijn schilderijen. Toen hij oud genoeg was vertrok hij naar Amsterdam. Hier ontmoette hij Hendrick van Uylenburgh en diens nichtje Saskia. Rembrandt vroeg Saskia om model te staan voor zijn schilderijen. Saskia was vereerd en ging in op het aanbod. Ze poseerde in zijn atelier en in de momenten van stilte sprong de vonk over. Saskia werd Rembrandts muze én geliefde. Ze trouwden, kochten dit grote herenhuis en Saskia raakte zwanger. Een sprookjeshuwelijk, zo leek het. Maar het eerste kind, een meisje, overleed al snel na de geboorte, en ook het tweede en derde kind leefden niet lang. Saskia raakte bij elk verlies zichzelf een beetje kwijt en haar hart sloot zich meer en meer. Ze werd nogmaals zwanger en dit keer overleefde zoon Titus, maar kort daarna werd Saskia zelf ziek. Dit alles gebeurde terwijl Rembrandt op het hoogtepunt van zijn carrière stond. Hij kreeg de opdracht om een rijke groep kooplieden te schilderen, een groot project waar een jaar voor werd uitgetrokken. In dat jaar overleed zijn vrouw. Rembrandt besloot Saskia voor een laatste keer te schilderen: in De Nachtwacht, als een engel gevangen in een lichtstraal. Zo werd ze een van de hoofdrolspelers van zijn absolute meesterwerk.
8. Staalmeestersbrug
Op deze brug heb je prachtig uitzicht op de Zuiderkerk. Het is ook de brug waar vroeger stelletjes een slotje hingen om hun liefde voor altijd te laten voortduren. Nu worden die slotjes regelmatig weggehaald.
9. Tuschinski
Niets romantischer dan een avond naar de bioscoop. Of toch: een avond naar de bioscoop in Tuschinski, een van de mooiste filmhuizen ter wereld. De bioscoop werd gebouwd in opdracht van Abraham Icek Tuschinski, een Joodse man die zijn rijkdom in de haven van Rotterdam had verworven. Tuschinski kwam oorspronkelijk uit Polen als zoon van een kleermaker. Hij droomde ervan om naar Amerika te emigreren, maar bleef in Rotterdam steken: eerst als kleermaker, later met een logement voor landverhuizers, en daarna richtte hij zich op de populair wordende cinema. In Rotterdam bouwde Tuschinski verschillende bioscopen. Dat liep zo goed dat hij besloot ook in Amsterdam zijn geluk te beproeven met een groot filmhuis. Op 28 oktober 1921 opende bioscoop Tuschinski, die zo’n 4 miljoen gulden had gekost. Het bleek een groot succes. Het gebouw is een mix van verschillende stijlen: Amsterdamse School, jugendstil en art deco. Tijdens het bombardement op Rotterdam in de Tweede Wereldoorlog werden vier van Tuschinski’s bioscopen verwoest. Zijn bioscoop in Amsterdam bleef heel, maar viel in handen van de Duitsers. Tuschinski werd opgepakt en gedeporteerd naar Westerbork en later Auschwitz, waar hij stierf. Tot op de dag van vandaag is Tuschinski een prachtige bioscoop en vinden er veel Nederlandse filmpremières plaats. Een romantisch uitje is dus nog steeds gegarandeerd.
10. Stopera, stadhuis van Amsterdam
Je kijkt nu uit op het stadhuis van Amsterdam, met aan de andere zijde de Nationale Opera & Ballet. In dit gebouw vond in de nacht van 31 maart op 1 april 2001 een ceremonie plaats die nog nooit eerder was uitgevoerd. Net voor middernacht arriveerden vier stellen. De internationale pers verdrong zich om een foto van de koppels te kunnen maken. Voor het eerst in de geschiedenis werden hier, om klokslag twaalf uur, vier stellen van gelijk geslacht voor de wet getrouwd door burgemeester Job Cohen. Nederland had daarmee de wereldpremière van het huwelijk voor paren van gelijk geslacht. Een van de koppels besloot voor de hele wereld een statement te maken: zij deden geen ring om, maar namen een ring van hun vinger af en toonden daarmee een reeds getatoeëerde ring. ‘Want dit is niet de dag dat wij trouwen. Dit is de dag dat we aan de hele wereld laten zien dat we al getrouwd zijn, in ons hart.’ Na Nederland volgden veel andere landen. Deze plek markeert daarmee een historisch moment in de strijd voor gelijke rechten én in de geschiedenis van de liefde.
11. De oudste iep van de stad
De geur van Amsterdam? De meesten zullen denken aan de geur van wiet, maar door de straten van Amsterdam waait nog een andere geur. We gaan vier eeuwen terug in de tijd, toen de meeste grachten van Amsterdam werden aangelegd. Die grachten werden gegraven om de groeiende haven te bedienen en om de stad te beschermen tegen overstromingen. Ze fungeerden ook als open riool. De toenmalige Zuiderzee zorgde voor eb en vloed, waardoor veel vuil regelmatig uit de stad werd meegenomen. Helaas werkte dat niet altijd even goed en een groot deel van de viezigheid bleef achter. De grachten stonken daardoor enorm. De gemeente kwam met een eenvoudige oplossing: de iep. Honderden iepen werden geplant om de stank uit de lucht te halen en een frissere geur te verspreiden. De bomen zijn nooit weggehaald en zijn tot op de dag van vandaag een herkenbaar onderdeel van het stadsbeeld. Amsterdam heeft tegenwoordig tienduizenden iepen. Er is zelfs een iepenwandelroute met de hoogste iep, de straat met de meeste verschillende soorten iepen en nog veel meer. Je staat nu voor de oudste iep van Amsterdam, uit 1891. Jaarlijks zorgen de bomen voor een bijzonder fenomeen. In de lente laten de iepen hun witte bloesem vallen, de lentesneeuw. De geur van de bloesem is typisch en voor veel mensen heel herkenbaar. Het kunstenaarsduo Tijdmakers raakte erdoor geïnspireerd en besloot de geur van iepen te vangen in een parfum: Eau d’Amsterdam.
12. Magere Brug
De houten brug over de Amstel, de Magere Brug, is waarschijnlijk een van de meest romantische en iconische bruggen van Amsterdam. Als de avond is gevallen wordt deze brug verlicht door 1200 lampjes. De lichtjes weerspiegelen in het water en geven de plek een romantische sfeer. Ook gaat er een legende rond waarvan niemand precies weet waar die vandaan komt. Die vertelt dat als je onder deze brug doorvaart en je geliefde kust, je voor altijd bij elkaar blijft. In sommige versies is het zelfs genoeg om óp de brug te kussen. Tel daarbij het weidse uitzicht over de stad en de rivier op, en dit zou zomaar eens de meest romantische plek van de stad kunnen zijn.
